okrugli sto

OKRUGLI STO:
’’Implementacija Preporuka Savjeta ministara o zaštiti prava i osnovnih sloboda pripadnika oružanih snaga u Zakon o Vojsci Crne Gore’’

21. mart 2013. godine

Mjesto održavanja: PR Centar, Josipa Broza Tita 23A, Stari Aerodrom, Podgorica

PROGRAM RADA

10:30 – 11:00 Registracija učesnika
11:00 – 11:05 Otvaranje i pozdravna riječ (Generalni sekretar USSCG)
11:05 – 11:25 Uvodno izlaganje (Predsjednik SOVCG)
11:25 – 11:45 Predstavljanje Preporuka (Predsjednik EUROMIL-a)
11:45 – 12:00 Izlaganje predstavnika Ministarstva odbrane
12:00 – 12:30 Diskusija
12:30 – 12:50 Kafe pauza
12:50 – 14:00 Nastavak diskusije
14:00 – 14:30 Zaključci Okruglog stola
14:30 Press konferencija
15:00 Zajednički ručak

 

PITANJA ZA OKRUGLI STO

1. Eliminisanje postojeće diskriminacije u Zakonu o Vojsci (između zaposlenih u VCG, i diskriminacije zaposlenih u VCGe u odnosu na zaposlene u ostalim državnim institucijama)

a) Dosadašnju kategoriju zaposlenih u VCG ‘’vojnici po ugovoru’’ treba prevesti-preimenovati u kategoriju “vojnici”, dakle zaposlene na neodređeno vrijeme. Ova kategorija će na ovaj način ostvariti sva prava koja imaju ostale kategorije zaposlenih, oficiri, podoficiri i civilna lica na službi u Vojsci (da konkurišu za dodjelu stana, za naknadu po osnovu uvećanih troškova stanovanja, za pravo na otpremninu prilikom prestanka profesionalne vojne službe, za plaćeni sistematski zdravstveni pregled). Oslonac vidimo u Preporukama, ali i u Ustavu Crne Gore i Zakonu o radu.
b) Daosadašnju kategoriju ‘’civilna lica na službi u Vojsci’’ treba prevesti-preimenovati u kategoriju ‘’vojni službenici’’, dakle zaposlene koji su u vojnoj službi. Ova kategorija će na ovaj način biti tretirana kao ostala profesionalna vojna lica u smislu prava i obaveza.
Kao ‘’vojni službenici’’ bi se prepoznala CL koja izvršavaju zadatke karakteristične za profesionalna vojna lica i direktno su vezani za namjenske zadatke komandi i jedinica, obavljaju unutrašnju službu, u određenim situacijama u miru nose uniformu, itd. i u skladu sa tim priznala pripadajuća prava. Niz je razloga za ovakvu kategorizaciju, istom bi se eliminisao diskriminatorski odnos prema civilnim licima na službi u Vojsci u odnosu na vojna lica.
c) Dosadašnju kategoriju ‘’civilna lica na službi u Vojsci’’ koja bi zadržala ovaj status jer neizvršavaju zadatke iz opisa poslova i zadataka profesionalnih vojnih lica-PVL odnosno zadatke karakeristične za PVL, treba izjednači sa pravima i obavezama državnih službenika i namještenika, jer oni to u suštini i jesu.
d) U mnogim regulativama-članovima Zakona o Vojsci su dati precizni kriterijumi, npr. za unapređenje u veći čin, ali je data mogućnost da se lice koje ispunjava sve zakonom propisane uslove neunaprijedi u veći čin bez bilo kakvog vidljivog razloga i obrazloženja. Ovo je postignuto riječima ’’može se’’ unaprijediti čime je data mogućnost diskriminacije a koja je u praksi dosta česta.
e) Obaveza znanja engleskog jezika kao uslov za unapređenje u veći čin je diskriminirajuća iz više razloga. Jedan od njih je da nisu svima date jednake šanse da se usavršavaju u ovom pravcu. drugi je razlog što nivo znanja engleskog jezika nije propisan za određeno formacijsko-radno mjesto u Formaciji Vojske već prema kategorijama lica, oficiri STANAG 2222 a podoficiri STANAG 1111. Nema profesionalne niti pravne logike da je npr. isti nivo znanja engleskog jezika kao uslov za unapređenje u veći čin potreban za komandanta brigade i komandira voda, odnosno Glavnog podoficira Vojske i podoficira na vojničkoj dužnosti ili onog na čuvarskoj službi.
f) Diskriminacija po osnovu nadoknade za prevoz je karakteristična i izražena tako što pojedina lica imaju plaćeni organizovani prevoz a druga to nemaju. Onima koji nemaju se nadoknađuje samo dio troškova po tom osnovu i to minimalan koji iznosi 12 eura mjesečno a koji se dodatno umanjuje za dane kada se zbog određenih razloga nije radilo. Evidentno je da se licima koja su po potrebi službe premještena na druga radna mjesta što iziskuje dodatna značajna izdavanja za prevoz, ta izdavanja ne plaćaju-kompenzuju.
2. Zaštita i definisanje sindikalnih prava i socijalnog dijaloga, u skladu sa Preporukama

a) Pored nadležnosti Ministra odbrane propisanih Zakonom o Vojsci treba ga obavezati i da vodi socijalni dijalog sa predstavnicima reprezentativnih sindikata u Vojsci, dakle zakonski regulisati-propisati obavezu koju do sada nije imao jer nisu postojali sindikati u Vojsci. Treba ga takođe obavezati da sva pitanja iz oblasti sindikalnog rada i organizovanja reguliše sporazumima i kolektivnim ugovorom sa reprezentativnim sindikatima.
b) Neophodno je precizno definisati i precizirati pravo na javno istupanje. Protivimo se predlogu Radne grupe da Član 51 Zakona u buduće glasi: ‘’Licu u službi u Vojsci zabranjeno je da, bez prethodnog odobrenja ministra javno istupa u vezi sa sastavom, organizacijom i formacijom Vojske, obukom, spremnosti i borbenom gotovosti Vojske, pripravnošću i mobilizacijom, opremanjem, naoružanjem i vojnom opremom, upotrebom jedinica Vojske u međunarodnim snagama, komandovanjem i rukovođenjem u Vojsci i sistemom odbrane, kao i odlukama Savjeta za odbranu i bezbjednost’’, a da se pri tome predstavnici sindikata tretiraju kao ‘’lice na službi u Vojsci’’. Problem je u tome što se u praksi pod navedenim ograničenjima mogu svrstati sve informacije tako da je praktično sloboda javnog istupanja potpuno ograničena. Potrebno je da se precizira pravo sindikata tako što bi se dodao novi stav: ‘’Predstavnici sindikata imaju pravo javnog istupanja bez odobrenja Ministra odbrane po pitanjima iz oblasti rada i radnih odnosa odnosno prava zaposlenih po tom osnovu’’.
c) Neprihvatljiv je predloženi novi stav 2 u članu 53 Zakona o Izmjenama i dopunama Zakona o Vojsci kojim se zabranjuje prisustvovanje protestnim skupovima odnosno javnim skupovima. Ova zabrana je suprotna Ustavu, domaćim i međunarodnim zakonima i Preporukama Savjeta Ministara.
d) Novim-predloženim Članom 53a u stavu 1 je definisano ‘’Lica u službi u Vojsci imaju pravo na sindikalno organizovanje’’ da bi se u stavu 2 to pravo potpuno ograničilo.
Predloženi-sporni stav 2 glasi: ’’Sindikalne aktivnosti u Vojsci ne mogu se odnositi na: sastav, organizaciju i formaciju Vojske, upotrebu i popunu Vojske, pripravnost i mobilizaciju, opremanjem naoružanjem i vojnom opremom, upotrebu jedinica Vojske u međunarodnim snagama, komandovanje i rukovođenje u Vojsci i sistemu odbrane, kao i odluke Savjeta za odbranu i bezbjednost’’. Stav 2 je neprihvatljiv po svim pitanjima jer je isključiv i neprecizan. Ovo je posebno evidentno npr. u dijelu gdje se pominje ‘’formacija Vojske’’ jer su njom regulisana mnoga pitanja koja utiču na prava zaposlenih po osnovu rada i radnih odnosa. Sistematizacija radnih mjesta odnosno formacija vojske i njene izmjene su od suštinskog značaja i interesovanja sindikata. Predloženi stav 2 bi imao smisla kada bi se dodala rečenica: ’’osim u dijelu koji se odnosi na prava zaposlenih po osnovu rada i radnih odnosa’’.

3. Konkretizacija obaveza, prava, i slobode zaposlenih u skladu sa Preporukama

Smatramo da jedan dio prava i sloboda definisanih Preporukama treba preslikati u Zakon o Vojsci iz razloga što konkretizacija i poznavanje ličnih prava i sloboda povlači za sobom potrebu da se ona i ostvare kao i svjesnost o neophodnosti i obaveznosti poštovanja prava i sloboda drugih lica, odnosno obaveznost zaštite tih prava.

Postojeći ćlan 40 zakona o Vojsci i ako se odnosi na ’’Prava i obaveze lica u sluzbi u Vojsci’’ definiše samo ’’obaveze’’ dok ’’prava’’ potpuno izostavlja.
a) Smatramo da u članu 40, stav 1 koji se odnosi na obaveze treba dodati dvije nove tačke koje bi glasile: ‘’ da se usprotive zakonskom poretku koji se manifestuje u vidu genocida, ratnih zločina, zločina protiv čovječnosti ili torture’’ i ‘’da se usprotive svakom obliku diskriminacije u pogledu njihovih ljudskih prava i sloboda na osnovu pola, seksualne opredijeljenosti, rase, boje, jezika, njihove religijske pripadnosti, političkog ili drugog mišljenja, nacionalnog ili socijalnog porijekla, udruživanja u vidu nacionalne manjine, svojine, rođenja ili nekog drugog statusa’’ (obaveze iz Preporuka)
b) Smatramo takođe da u članu 40, treba dodati novi stav 3 kojim bi se definisala-navela prava koji bi glasio: ’’Lice u službi u Vojsci ima pravo:
1) da za svoj rad dobiju nadoknadu koja će im omogućiti pristojan životni standard.
2) da nadoknada za rad odovara vremenu provedenom na radu, postignutim rezultatima i nivou propisane i nametnute odgovornosti;
3) da zadrži stečena prava ako promjene radnog mjesta i stanja u službi nije uzrokovano njegovom krivicom;
4) na nadoknadu relnih troškova u slučajevima kada su oni prouzrokovani potrebama službe;
5) na odgovarajuće pakete povoljnosti kao i programe koji ih pripremaju za civilni život prilikom prestanka profesionalne vojne službe
6) pristupa relevantnim informacijama uključujući pristup svojim ličnim podacima i dosijeima;
7) da dobiju obuku o ljudskim pravima i međunarodnom humanitarnom zakonu, treba da prođu obuku da prodube svijest o ljudskim pravima, uključujući svoja sopstvena ljudska prava.
8) da navedu primjere diskriminacije u vezi sa svojim pravima i slobodama pred državnim organima.
9) slobode misli, savjesti i religije, uključujući i pravo da bilo kada promijene religiju ili vjerovanje;
10) na slobodu izražavanja koje uključuje slobodu da se ima svoje mišljenje kao i da se prime i saopšte informacije i ideje;
11) na odgovarajuću ishranu koja u što većoj mjeri uzima u obzir njihove godine, zdravstveno stanje, religijsku pripadnost kao i prirodu njihovog posla.
12) na odgovarajuću naknadu u slučajevima kada su povrijeđeni u toku službe
13) na odgovarajuću naknadu kada im prestaje profesionalna vojna služba a u toku službe su povrijeđeni ili su se razboljeli zbog rada u službi.
14) da odmah budu informisani o prirodi optužbi za povredu vojne discipline
15) na pravedno saslušanje i izjašnjavanje o optužbama koje im se stavljaju na teret kada su optuženi za povredu vojne discipline
16) da angažuje branioca i/ili predstavnika sindikata u toku vođenja disciplinskog postupka